Thema
GACS. Verplichting of kans?
GACS helpt grip te krijgen op energiegebruik en gebouwprestaties
Op het eerste gezicht functioneert uw gebouw goed. De temperatuur is op orde, gebruikers ervaren voldoende comfort en het energieverbruik lijkt verklaarbaar. Toch kan er ongemerkt energie verloren gaan. Bijvoorbeeld doordat installaties niet goed op elkaar zijn afgestemd, regelingen niet meer passen bij het actuele gebruik van het gebouw of afwijkingen niet tijdig worden opgemerkt.
Op precies dat punt kan een GACS uitkomst bieden. Een gebouwautomatiserings- en controlesysteem, afgekort GACS, brengt informatie over installaties, regelingen en energiegebruik samen. Daarmee ontstaat meer inzicht in het functioneren van uw installaties en het energiegebruik, wat helpt om mogelijke afwijkingen te herkennen en verbeterkansen te onderzoeken.
GACS is verplicht, maar ook een kans
Sinds 1 januari 2026 is een gebouwautomatiserings- en controlesysteem verplicht voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kW. Vanaf 2030 geldt die verplichting al vanaf 70 kW. Daarmee raakt GACS een steeds grotere groep gebouweigenaren.
Een goed ingericht GACS is meer dan een wettelijke verplichting. Het is ook een kans om meer grip te krijgen op gebouwprestaties. Dat is relevant, want juist in deze tijd vraagt gebouwbeheer om een strategische omgang met energie.
Gerelateerd aan GACS
Wat er door GACS daadwerkelijk verandert
Het functioneren van gebouwen werd lange tijd vooral beoordeeld op uitkomsten, zoals temperatuur, comfort en energieverbruik. Maar die uitkomsten vertellen maar een deel van het verhaal. Ze maken niet vanzelf duidelijk waar energie verloren gaat, waar prestaties achterblijven of hoe installaties elkaar beïnvloeden.
Met behulp van GACS wordt die samenhang beter inzichtelijk. Zo ontstaat beter inzicht in hoe installaties op elkaar reageren, hoe ze samen energie gebruiken en waar bijsturing mogelijk of nodig is. Daardoor vallen afwijkingen sneller op en kunt u gerichter sturen. Beheer verschuift daarmee van reageren naar actief sturen.
Het hebben van een GACS betekent dus niet automatisch dat uw gebouw optimaal presteert. Wel kan het systeem de inzichten bieden die nodig zijn om hier gericht naartoe te werken, mits het goed wordt ingericht, gekoppeld en gebruikt.
Wat u met GACS moet kunnen aantonen
De verplichting zit niet alleen in het hebben van een systeem, maar in wat dat systeem mogelijk maakt. In de praktijk betekent dit dat u moet kunnen aantonen:
- Hoe installaties met hun bijbehorende regelingen functioneren
- Hoeveel energie er waar wordt verbruikt
- Welke signalen kunnen wijzen op afwijkingen of rendementsverlies
GBS, EBS of EMS?
GACS draait om wat systemen samen kunnen
De kans is groot dat u al systemen heeft voor gebouwbeheer, energiemeting, monitoring en regeling, zoals een GBS, EBS of EMS. Of deze samen voldoen aan de GACS-eisen, hangt af van wat zij samen kunnen en hoe zij samenwerken.
Van Dorp brengt dit helder in kaart. We inventariseren de bestaande systemen, toetsen deze aan de RVO-checklist en adviseren welke aanpassingen eventueel nodig zijn.
Los van deze beoordeling biedt Van Dorp ook oplossingen voor energieregistratie, energiemanagement en gebouwbeheer.
Prestaties inzichtelijk maken met de RVO-checklist (gebaseerd op NEN-EN-ISO 52120)
Om te beoordelen of een gebouw aan de GACS-eisen voldoet, kan worden gewerkt met de checklist van RVO. Deze checklist is gebaseerd op NEN-EN-ISO 52120 en gebruikt de indeling uit deze norm om de functionaliteiten van het gebouw te beoordelen.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen vier niveaus:
- Klasse A – zeer efficiënte regeling
- Klasse B – verbeterde standaardregeling
- Klasse C – standaardregeling
- Klasse D – inefficiënte regeling
Voor GACS geldt in de praktijk dat het totale systeem minimaal niveau C moet halen, met aanvullende eisen voor energiemanagement op niveau B.
Gacs in de praktijk
Zo helpt Van Dorp u met GACS
GACS begint bij de vraag waar uw gebouw nu staat en in hoeverre het al aan de eisen voldoet. Een checklist, zoals die van RVO, geeft dan vaak een goede indicatie.
Voor een volledige beoordeling is meer nodig. Van Dorp kijkt daarom naar de samenwerking tussen installaties, de beschikbare data en in hoeverre systemen al doen wat GACS vraagt.
Van Dorp maakt dat concreet in drie stappen:
Grip op uw gebouwprestaties
GACS is meer dan een verplichting: het is ook een kans om te verduurzamen en een hulpmiddel om meer grip te krijgen op uw gebouwprestaties. Juist nu is dat relevanter dan ooit. Wilt u deze kans benutten? Neem dan contact op met uw technisch beheerder of uw dichtstbijzijnde Van Dorp-vestiging.
Contact
De juiste persoon voor uw vragen
Van Dorp
Altijd dichtbij
vestigingen
Altijd in de buurt
Andere thema’s
Actueel in onze branche
Zero-emissiezones
Zero-emissiezones vragen om nieuwe logistiek. Van Dorp bewijst met het CISO-concept dat uitstootvrij werken mogelijk is door slimme samenwerking en innovatie.
Een gasloos zwembad
Een gasloos zwembad vraagt om een flexibele, stapsgewijze aanpak. Door natuurlijke vervangingsmomenten slim te benutten, blijft verduurzaming haalbaar en rendabel.
Netcongestie
Netcongestie belemmert verduurzaming. Slim energiebeheer, hybride systemen en strategische planning helpen gebouwen toch energiezuinig te worden binnen netbeperkingen.
Energielabel C voor kantoren
Energielabel C is verplicht voor kantoren vanaf 100 m². Relatief eenvoudig te behalen met isolatie, efficiënte installaties en subsidies.
veelgestelde vragen
GACS is verplicht voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kW. Vanaf 2030 geldt de GACS-verplichting al vanaf 70 kW, waardoor steeds meer gebouwen hiermee te maken krijgen.
Een GACS, oftewel gebouwautomatiserings- en controlesysteem, brengt informatie over installaties, regelingen en energiegebruik samen. Zo krijgt u beter inzicht in hoe uw gebouw presteert en waar afwijkingen of verbeterkansen zitten.
Of uw bestaande GBS, EBS of EMS aan de GACS-eisen voldoet, hangt af van wat de systemen samen kunnen. Van Dorp brengt de bestaande systemen in kaart, toetst deze aan de RVO-checklist en adviseert welke aanpassingen eventueel nodig zijn.
Met GACS moet u kunnen aantonen hoe installaties functioneren, hoeveel energie er waar wordt verbruikt en welke signalen wijzen op afwijkingen of rendementsverlies. De verplichting gaat dus niet alleen over het systeem, maar vooral over de inzichten die het oplevert.
GACS helpt gebouwprestaties te verbeteren doordat installaties, regelingen en energiegebruik beter inzichtelijk worden. Daardoor ziet u sneller waar energie verloren gaat, waar prestaties achterblijven en waar bijsturing mogelijk is.
Van Dorp helpt bij de GACS-verplichting met een technische inventarisatie, beoordeling door een energie-adviseur en een heldere rapportage aan de hand van een GACS-checklist. Daarin staat of uw gebouw voldoet en welke maatregelen nodig zijn om aan de GACS-eisen te voldoen.